- مقدمه

هدف این مقاله معرفی کلیات سامانه اطلاعات مکانی (GIS) سازمان نظام‌مهندسی ساختمان می‌باشد که در استان مازندران به صورت پایلوت با موفقیت اجرا شد. در این سامانه موقعیت مکانی تمامی پروژه‌ها، دفاتر مهندسی، آزمایشگاه‌ها و هر مؤلفه‌ای از زیست بوم صنعت ساختمان در ابتدا مشخص خواهد شد و با در دسترس بودن این اطلاعات مکانی سامانه قادر به انجام انواع تحلیل‌های مکانی و ارائه انواع گزارشات مکان محور خواهد بود که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره خواهد شد. علاوه بر افزودن قابلیت‌های مکان محور به سامانه جامع سازمان، ماژول GIS به اپلیکیشن موبایل سازمان نیز افزوده شد که مهم‌ترین کاربرد این اپلیکیشن ثبت انواع موقعیت‌ها، مسیریابی به محل پروژه و ثبت حضور مهندس در محل پروژه می‌باشد.

2- کاربران سامانه

تمامی مؤلفه‌های زیست بوم صنعت ساختمان به نوعی از بهره‌برداران این سامانه خواهند بود، اما در فاز اول تمرکز بر سازمان نظام‌مهندسی ساختمان (مازندران) و شهرداری بوده که می‌توان کاربران سامانه را موارد زیر عنوان نمود:

• ادمین (ستاد سازمان نظام‌مهندسی ساختمان).
• مهندسان (طراح، ناظر، مجری، نقشه بردار و ...).
• واحد کنترل و نظارت سازمان.
• واحد خدمات مهندسی سازمان.
• مالکین.
• شهرداری.

3- قابلیت‌های سامانه

قابلیت‌های مورد نظر سامانه را می‌توان در حالت کلی به موارد زیر طبقه‌بندی نمود:

• بانک اطلاعات مکان محور (موقعیت مکانی تمامی مؤلفه‌ها (پروژه، دفاتر مهندسی، آزمایشگاه و ...).
• تحلیل‌های مکانی (مسیریابی، مکان‌یابی، انواع پهنه‌بندی و ...).
• تعیین و کنترل موقعیت تمامی مؤلفه‌ها.
• گزارش‌گیری مکان محور (انوع پرسش‌های مکان محور، تولید نمودارهای مکان محور و ...).
• توسعه ماژول‌های تخصصی (مانند شناسنامه فنی و ملکی ساختمان مبتنی بر BIM و GIS).

4- تحلیل‌های مکانی

دامنه تحلیل‌های مکانی در این سامانه می‌تواند از موارد بسیار ساده تا پیشرفته باشد که طبیعتاً در نسخه‌های مختلف سامانه تکمیل خواهد شد. اما مهم‌ترین تحلیل‌های مکانی را موارد زیر عنوان نمود:

• جستجوی انواع خدمات مهندسی (توسط مالکین، مهندسان و ...).
• مسیریابی به محل پروژه (به ویژه برای واحد کنترل و نظارت سازمان).
• کنترل حضور مهندسان در محل پروژه (به ویژه مهندسان ناظر و مجری).
• کنترل فعالیت کارشناسان کنترل و نظارت.
• تولید انوع نقشه‌های پهنه‌بندی (مانند استعداد روانگرایی خاک، آسیب‌پذیری زلزله).

5- گزارشات مکان محور

• هر چقدر بانک اطلاعات مکانی پروژه کامل‌تر باشد به همان اندازه می‌توان گزارشات مکان محور بیشتری از سامانه گرفت. برخی از گزارشات مورد نیاز بخش کنترل و نظارت سازمان عبارت‌اند از:
• اخذ گزارش روزانه از بازدید کارشناسان و گروه‌های کنترل نظارت، آزمایشگاه، مجریان و ناظران با اعلام مسافت، تعداد نقاط به صورت روزانه، ماهیانه و سالانه به تفکیک شهر با نوع پروژه و نمایش روی نقشه.

مثال:

• نمایش روی نقشه تمام پروژه‌هایی که توسط ناظران در یک بازه زمانی مشخص بازدید شد (به تفکیک ناظر و هر فیلتر دیگر).
• نمایش روی نقشه تمام پروژه‌هایی که توسط گروه و کنترل و نظارت بازدید شد (به تفکیک شهر، نوع ساختمان و هر فیلتر دیگر).

• گزارش پرسنل کنترل نظارت از بازدیدها و تحویل گمانه (اولویت اول) و نمایش روی نقشه.
• درج موقعیت شرکت آزمایشگاهی بتن در زمان اخذ نمونه و ثبت در شیت آزمایشگاهی (اولویت دوم).
• درج موقعیت شرکت آزمایشگاهی ژئوتکنیک در زمان عملیات حفاری (اولویت سوم).
• ثبت موقعیت در گزارشات مرحله‌ای به مراجع صدور پروانه (اولویت چهارم).
• درج موقعیت سازنده (مجری) در زمان تکمیل شناسنامه و به صورت مرحله‌ای (اولویت پنجم).
• تعیین میزان و مناطقی که پروژه‌ها در بازه زمانی مشخص در نرم‌افزار توسط طراح یا نقشه‌بردار ثبت گردید و نمایش آن روی نقشه.
• تعیین میزان بازدید از یک پروژه با مشخص شدن افراد و نمایش آن روی نقشه.
• نمایش تمام پروژه‌های ساختمانی که توسط واحد کنترل و نظارت بازدید شده‌اند.
• نمایش تمام پروژه‌های ساختمانی دارای دستور توقف ناظر.
• نمایش تمام پروژه‌های ساختمانی که دارای اضافه بنا فقط در متراژ هستند.
• نمایش تمام پروژه‌های ساختمانی در محدوده 10 کیلومتری گسل.
• نمایش تمام پروژه‌های که یکی از اعضای آن پرونده باز در شورای انتظامی دارد.
• لیست مهندسان ناظر که فاقد ثبت گزارش در محل پروژه هستند.
• برخی از گزارشات بخش خدمات مهندسی سازمان عبارت‌اند از:
• انواع گزارشات روی بانک اطلاعات و نمایش نتایج روی نقشه.
  • تمام پروژه‌هایی با پیشرفت فیزیکی بیش از x درصد.
  • تمام پروژه‌های گروه د.
  • تمام پروژه‌هایی که توسط شرکت x طراحی شده.
  • ترکیبی از سؤالات فوق.
• نمایش روی نقشه محل سکونت و کار اعضای فاقد پروانه و دارای پروانه در هر شهر.
• نمایش روی نقشه محل فعالیت مهندسان حقیقی پایه 3-2-1 در بخش طراحی (همه رشته‌ها).
• نمایش روی نقشه محل فعالیت مهندسان حقیقی پایه 3-2-1 در بخش نظارت (همه رشته‌ها).
• نمایش روی نقشه محل فعالیت مهندسان حقیقی پایه 3-2-1 در بخش اجرا (همه رشته‌ها).
• نمایش روی نقشه محل فعالیت مهندسان حقیقی پایه 3-2-1 با صلاحیت تفکیک.
• نمایش روی نقشه محل فعالیت مهندسان حقیقی پایه 3-2-1 با صلاحیت بازرسی گاز.
• نمایش روی نقشه فعالیت مهندسان حقوقی پایه 3-2-1 در بخش طراحی (همه رشته‌ها).
• روی نقشه محل فعالیت مهندسان حقوقی پایه 3-2-1 در بخش نظارت (همه رشته‌ها).
• نمایش روی نقشه محل فعالیت مهندسان حقوقی پایه 3-2-1 در بخش اجرا (همه رشته‌ها)
• نمایش روی نقشه محل دفاتر طراحی به تفکیک پایه و شهر.
• نمایش روی نقشه محل شرکت‌های طراح و ناظر– سازنده– آزمایشگاه– انبوه سازان به تفکیک پایه و شهر.
• نمایش روی نقشه محل پروژه‌های ثبت شده در بخش طراحی، نظارت، اجرا، تفکیک آپارتمان به صورت حقیقی و حقوقی به تفکیک گروه ساختمانی و شهر.
• نمایش روی نقشه آدرس مجریان گاز (پیمانکاران).
• نمایش روی نقشه محل پروژه‌های مجریان گاز به تفکیک کنتور و هر شهر.
• نمایش روی نقشه محل پروژه‌های بازرسان گاز به تفکیک کنتور و هر شهر.
• نمایش روی نقشه بازدید مرحله‌ای ناظران و مجریان از پروژه و آپلود گزارش.

6- اپلیکیشن موبایل

در این پروژه کلیه فعالیت‌های مهندسان با استفاده از اپلیکیشن موبایل صورت می‌گیرد که تصاویر از اپلیکیشن در ادامه آورده شده است.

یاسر ابراهیمیان قاجاری

دکتری مهندسی نقشه‌برداری گرایش GIS، رئیس کمیسیون فناوری‌های نوین در صنعت ساختمان شورای مرکزی